(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 116

॥ శ్రీః ॥
7.116. అధ్యాయః 116
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
సాత్యకినా దుర్యోధనకృతవర్మణోః పరాజయః॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-116-0x(4558)(49611)
`సాత్వతస్య రణే కర్మ దృష్ట్వా యోద్ధుం మహారథాః।
అమృష్యమాణాః సంయత్తాః శైనేయం సముపాద్రవన్'॥ 7-116-1(49612)
తే కిరంతః శరవ్రాతాన్సర్వే యత్తాః ప్రహారిణః।
త్వరమాణా మహారాజ యుయుధానమయోధయన్॥ 7-116-2(49613)
తం ద్రోణః సప్తసప్త్యా జఘాన నిశితైః శరైః।
దుర్మర్షణో ద్వాదశభిర్దుఃసహో దశభిః శరైః॥ 7-116-3(49614)
వికర్ణశ్చాపి నిశితైస్త్రింశద్భిః కంకపత్రిభిః।
వివ్యాధ మార్గణైస్తూర్ణం వామపార్శ్వే స్తనాంతరే॥ 7-116-4(49615)
దుర్ముఖో దశభిర్బాణైస్తథా దుఃశాసనోఽష్టభిః।
చిత్రసేనశ్చ శైనేయం ద్వాభ్యాం వివ్యాధ మారిష॥ 7-116-5(49616)
దుర్యోధనశ్చ మహతా శరవర్షేణ మాధవం।
అపీడయద్రమే రాజఞ్శూరాశ్చాన్యే మహారథాః॥ 7-116-6(49617)
సర్వతః ప్రతివిద్ధస్తు తవ పుత్రైర్మహారథైః।
`స తుద్యమానశ్చ తదా సర్వతః కురుపుంగవైః'॥ 7-116-7(49618)
తాన్ప్రత్యవిధ్యద్వార్ష్ణేయః పృథక్పృథగజిహ్మగైః।
`సాత్యకిః పుండరీకాక్షో హ్యస్త్రేషు పరినిష్ఠితః'॥ 7-116-8(49619)
భారద్వాజం త్రిభిర్బాణైర్దుఃసహం నవభిః శరైః।
వికర్ణం పంచవింశత్యా చిత్రసేనం చ సప్తభిః॥ 7-116-9(49620)
దుర్మర్షణం ద్వాదశభిరష్టాభిశ్చ వివింశతిం।
సత్యవ్రతం చ నవభిర్విజయం దశభిః శరైః॥ 7-116-10(49621)
`దుర్యోధనం త్రిభిర్విద్ధ్వా సుపుంఖైస్తిగ్మతేజనైః'।
తతో రుక్మాంగదం చాపం విధున్వానో మహారథః।
అభ్యయాత్సాత్యకిస్తూర్ణం పుత్రం తవ మహారథం॥ 7-116-11(49622)
రాజానం సర్వలోకస్య సర్వలోకమహారథం।
శరైరభ్యహనద్గాఢం తతో యుద్ధమభూత్తయోః॥ 7-116-12(49623)
విముంచతౌ శరాంస్తీక్ష్ణాన్సందధానౌ చ సాయకాన్।
అదృశ్యం సమరేఽన్యోన్యం చక్రతుస్తౌ మహారథౌ॥ 7-116-13(49624)
సాత్యకిః కురురాజేన నిర్విద్ధో బహ్వశోభత।
అస్రవద్రుధిరం భూరి స్వరసం చందనో యథా॥ 7-116-14(49625)
సాత్వతేన చ బాణౌధైర్నిర్విద్ధస్తనయస్తవ।
శాతకుంభమయాపీడో బభౌ యూప ఇవోచ్ఛ్రితః॥ 7-116-15(49626)
మాధవస్తు రమే రాజన్కురురాజస్య ధన్వినః।
ధనుశ్చిచ్ఛేద సమరే క్షురప్రేణ హసన్నివ॥ 7-116-16(49627)
అథైనం ఛిన్నధన్వానం శరైర్బహుభిరాచినోత్।
నిర్భిన్నశ్చ శరైస్తేన ద్విషతా క్షిప్రకారిణా।
నామృష్యత రణే రాజా శత్రోర్విజయలక్షణం॥ 7-116-17(49628)
అథాన్యద్ధనురాదాయ హేమపృష్ఠం దురాసదం।
వివ్యాధ సాత్యకిం తూర్ణం సాయకానాం శతేన హ॥ 7-116-18(49629)
సోఽతివిద్ధో బలవతా తవ పుత్రేణ ధన్వినా।
అమర్షవశమాపన్నస్తవ పుత్రమపీడయత్॥ 7-116-19(49630)
పీడితం నృపతిం దృష్ట్వా తవ పుత్రం మహారథాః।
సాత్యకిం శరవర్షేణ ఛాదయామాసురోజసా॥ 7-116-20(49631)
స చ్ఛాద్యమానో బహుభిస్తవ పుత్రైర్మహారథైః।
ఏకైకం పంచభిర్విద్ధ్వా పునర్వివ్యాధ సప్తభిః।
దుర్యోధనం వ త్వరితో వివ్యాధాష్టభిరాశుగైః॥ 7-116-21(49632)
ప్రహసంశ్చాస్య చిచ్ఛేద కార్ముకం రిపుభీషణం।
నాగం మణిమయం చైవ శరైర్ధ్వజమపాతయత్॥ 7-116-22(49633)
హత్వా తు చతురో వాహాంశ్చతుర్భిర్నిశితైః శరైః।
సారథిం పాతయామాస క్షురప్రేణ మహాయశాః॥ 7-116-23(49634)
ఏతస్మిన్నంతరే చైవ కురురాజం మహారథం।
అవారికచ్ఛరైర్హృష్టో బహుభిర్మర్మభేదిభిః॥ 7-116-24(49635)
స విధ్యమానః సమరే శైనేయస్య శరోత్తమైః।
ప్రాద్రవత్సహసా రాజన్పుత్రో దుర్యోధనస్తవ।
ఆప్లుతశ్చ తతో యానం చిత్రసేనస్య ధన్వినః॥ 7-116-25(49636)
హాహాభూతం జగచ్చాసీద్దృష్ట్వా రాజానమాహవే।
గ్రస్యమానం సాత్యకినా ఖే మోమమివ రాహుణా॥ 7-116-26(49637)
తం తు శబ్దమథ శ్రుత్వా కృతవార్మా మహారథః।
అభ్యయాత్సహసా తత్ర యత్రాస్తే మాధవః ప్రభుః॥ 7-116-27(49638)
విధున్వానో ధనుః శ్రేష్ఠం చోదయంశ్చైవ వాజినః।
భర్త్సయన్సారథిం చాగ్రే యాహియాహీతి సత్వరం॥ 7-116-28(49639)
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య వ్యాదితాస్యమివాంతకం।
యుయుధానో మహారాజ యంతారమిదమబ్రవీత్॥ 7-116-29(49640)
కృతవర్మా రథేనైష ద్రుతమాపతతే శరీ।
ప్రత్యుద్యాహి రథేనైనం ప్రవరం సర్వధన్వినాం॥ 7-116-30(49641)
`ప్రయాహి సత్వరం సూత రథేన రథసత్తమం।
నిహనిష్యామి తం సంఖ్యే వృష్ణివీరమరిందమం'॥ 7-116-31(49642)
తతః ప్రజవితాశ్వేన రథేన రథినాంవరః।
ఆససాద రణే భోజం ప్రతిమానం ధనుష్మతాం॥ 7-116-32(49643)
తతో గభస్తిమత్ప్రఖ్యౌ జ్వలితావివ పావకౌ।
సమేయాతాం నరవ్యాఘ్రౌ వ్యాఘ్రావివ తరస్వినౌ॥ 7-116-33(49644)
కృతవర్మా తు శైనేయం షడ్వింశత్యా సమార్పయత్।
నిశితైః సాయకైస్తీక్ష్ణైర్యంతారం చాస్య పంచభిః॥ 7-116-34(49645)
చతురశ్చతురో వాహాంశ్చతుర్భిః పరమేషుభిః।
అవిధ్యత్సాధుదాంతాన్వై సైంధవాన్సాత్వతస్య హి॥ 7-116-35(49646)
రుక్మధ్వజో రుక్మపృష్ఠం మహద్విష్ఫార్య కార్ముకం।
రుక్మాంగదీ రుక్మవర్మా రుక్మపుంఖైరవారయత్॥ 7-116-36(49647)
తతోఽశీతిం శినేః పౌత్రః సాయకాన్కృతవర్మణే।
ప్రాహిణోత్త్వరయా యుక్తో ద్రష్టుకామో ధనంజయం॥ 7-116-37(49648)
సోఽతివిద్ధో బలవతా శత్రుణా శత్రుతాపనః।
సమకంపతః దుర్ధర్షః క్షితికంపే యథాఽచలః॥ 7-116-38(49649)
త్రిషష్ట్యా చతురోఽస్యాశ్వాన్సప్తభిః సారథిం తథా।
వివ్యాధ నిశితైస్తూర్ణం సాత్యకిః సత్యవిక్రమః॥ 7-116-39(49650)
`హతాశ్వసూతే తు రథే స్థితాయ శినిపుంగవః'।
సువర్ణపుంఖం విశిఖం సమాదాయ చ సాత్యకిః।
వ్యసృజత్తం మహాజ్వాలం సంక్రుద్ధమివ పన్నగం॥ 7-116-40(49651)
సోఽవిధ్యత్కృతవర్మాణం యమదండోపమః శరః।
జాంబూనదవిచిత్రం చ వర్మ నిర్భిద్య భానుమత్।
అభ్యగాద్ధరణీముగ్రో రుధిరేణ సముక్షితః॥ 7-116-41(49652)
సంజాతరుధిరశ్చాజౌ సాత్వతేషుభిరర్దితః।
సశరం ధనురుత్సృజ్య న్యపతత్స్యందనోత్తమాత్॥ 7-116-42(49653)
స సింహదంష్ట్రో జానుభ్యాం పతితోఽమితవిక్రమః।
శరార్దితః సాత్యకినా రథోపస్థే నరర్షభః॥ 7-116-43(49654)
సహస్రబాహుసదృశమక్షోభ్యమివ సాగరం।
నివార్య కృతవర్మాణం సాత్యకిః ప్రయయౌ తతః॥ 7-116-44(49655)
`న హి తస్య శరోఽపార్థః కథంచిదపి పార్థివ।
దిదృక్షుః స హి వేగేన ప్రాయాద్యత్ర ధనంజయః॥ 7-116-45(49656)
స శక్త్యా క్షత్రియైస్తత్ర నిరుద్ధో బలవత్తరః।
యుయుధే సాత్వతో రాజందిదృక్షుః పాండునందనం'॥ 7-116-46(49657)
ఖంగశక్తిధనుఃకీర్ణాం గజాశ్వరథసంకులాం।
ప్రవర్తితోగ్రరుధిరాం శతశః క్షత్రియర్షభైః॥ 7-116-47(49658)
ప్రేక్షతాం సర్వసైన్యానాం మధ్యేన శినిపుంగవః।
అభ్యగాద్వాహినీం హిత్వా వృత్రహేవాసురీం చమూం॥ 7-116-48(49659)
సమాశ్వస్య చ హార్దిక్యో గృహ్య చాన్యన్మహద్ధనుః।
తస్థౌ స తత్ర బలవాన్వారయన్యుధి పాండవాన్॥ ॥ 7-116-49(49660)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి చతుర్దశదివసయుద్ధే పోడశాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 116 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-116-11 రుక్మాంగదం చాపి ఇతి ఙ.పాఠః॥
5-116-14 చందనో రక్తచందనః॥
5-116-43 దంష్ట్రాశ్చతస్రో యస్య స్యుర్దశనేభ్యః సముచ్ఛ్రితాః।
సింహదంష్ట్రః స గదితశ్చతుర్దంష్ట్రశ్చ సూరిభిః॥
5-116-116 షోడశాధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.